Je bevalling verwerken: wanneer is het nodig?

Niet elke moeilijke bevalling is traumatisch. En niet elke traumatische bevalling wordt als zodanig herkend. Veel vrouwen, en partners, lopen rond met een ervaring die meer impact heeft dan ze doorhebben.

Ik zie regelmatig moeders die maanden of zelfs jaren na de bevalling nog last hebben. Soms weten ze niet eens dat wat ze ervaren een gevolg is van hoe de bevalling is verlopen. Onderzoek laat zien dat tot 30% van de vrouwen de bevalling als traumatisch ervaart, en dat 3 tot 6% een posttraumatische stressstoornis (PTSS) ontwikkelt (Ayers et al., 2016). Dat zijn geen kleine aantallen.

Wanneer is er meer aan de hand?

Een bevalling kan indrukwekkend zijn zonder dat er sprake is van trauma. Het wordt anders als je merkt dat de ervaring je dagelijks leven beïnvloedt. Signalen die erop kunnen wijzen dat verwerking nodig is:

• Je vermijdt gesprekken over bevallingen of wordt onrustig als het onderwerp ter sprake komt
• Je hebt terugkerende beelden of dromen over de bevalling
• Je schrikt van geluiden of situaties die je aan de bevalling herinneren
• Je voelt je emotioneel afgestompt of juist snel overstuur sinds de geboorte
• De band met je baby voelt niet zoals je had verwacht
• Je ervaart paniek of angst bij de gedachte aan een volgende zwangerschap

Herken je meerdere van deze signalen? Dan is het verstandig om dit serieus te nemen, ook als mensen om je heen zeggen dat het "er gewoon bij hoort".

Babyblues, postpartum depressie of bevallingstrauma?

Het is belangrijk om onderscheid te maken, want de aanpak verschilt:

• Babyblues: korte periode (dagen tot twee weken) van emotionele gevoeligheid na de bevalling. Gaat vanzelf over. Komt bij 60-80% van de moeders voor.
• Postpartum depressie: aanhoudende somberheid, verlies van interesse en energie, langer dan twee weken. Treft 10-15% van de moeders. Vraagt om professionele hulp.
• Bevallingstrauma (PTSS): herbeleving, vermijding en verhoogde prikkelbaarheid na een traumatische bevalling. Treft 3-6% van de moeders. Goed behandelbaar met EMDR.

Soms lopen deze klachten door elkaar. In een kennismakingsgesprek kijken we samen wat er bij jou speelt en welke aanpak het beste past. Lees ook mijn artikel over het verschil tussen babyblues en postpartum depressie.

Het is niet "gewoon zo"

Een veelgehoorde reactie is: "Maar het kindje is gezond, dus ik mag niet klagen." Of: "Het hoort erbij, elke bevalling is heftig." Dat klopt, elke bevalling is heftig. Maar dat betekent niet dat jouw ervaring niet serieus genomen mag worden.

Een moeder vertelde mij: "Iedereen feliciteerde ons, maar ik kon alleen maar huilen. Ik durfde het aan niemand te vertellen." Ze kwam twee jaar na de bevalling bij mij in de praktijk. Na vier EMDR-sessies kon ze voor het eerst zonder tranen over de geboorte van haar zoon praten.

Wat jij hebt meegemaakt is geldig, ongeacht de uitkomst. En als het je dwars zit, verdien je het om daar hulp bij te krijgen.

Ook voor partners

Bevallingstrauma treft niet alleen moeders. Partners die bij een gecompliceerde bevalling aanwezig waren, die hun geliefde zagen lijden, die dachten dat het mis zou gaan, kunnen net zoveel last hebben. Toch wordt hun ervaring zelden erkend.

Ik behandel ook partners met EMDR. De behandeling werkt op dezelfde manier: we richten ons op de herinneringen die de meeste lading dragen, en verwerken die zodat ze minder heftig worden.

Wat kan EMDR hierin betekenen?

Met EMDR-bevalverwerking richten we ons specifiek op de belastende herinneringen. Tijdens een sessie denk je aan de herinnering terwijl je ogen een bewegend punt volgen. Dit helpt je brein om de herinnering anders op te slaan, waardoor de emotionele lading vermindert.

De meeste vrouwen hebben 3 tot 6 sessies nodig. Als BIG-geregistreerd orthopedagoog-generalist en VEN-geregistreerd EMDR-therapeut heb ik ruime ervaring met bevalverwerking. Lees meer over wat EMDR precies is en hoe het werkt.

Is het ooit te laat?

Nee. Ik heb moeders behandeld die vijf of tien jaar na de bevalling voor het eerst hulp zochten. EMDR werkt ook bij oudere herinneringen. Sterker nog: veel vrouwen merken pas bij een tweede zwangerschap hoeveel last ze nog hebben van de eerste bevalling. Het is nooit te laat om te verwerken.