De overgang naar moederschap: wat niemand je vertelt

Er is een woord voor dat grote, alles-veranderende gevoel wanneer je moeder wordt: matrescence. Net als adolescentie is het een ingrijpende identiteitsverandering. En toch praat bijna niemand erover.

Matrescence: een tweede puberteit

De term 'matrescence' werd al in 1973 geïntroduceerd door antropologe Dana Raphael, maar is pas de laatste jaren echt doorgedrongen in de psychologie. Het beschrijft de overgang naar het moederschap als een ontwikkelingsfase, vergelijkbaar met de puberteit.

En dat is niet alleen een metafoor. Onderzoek van Hoekzema et al. (2017, gepubliceerd in Nature Neuroscience) laat zien dat het brein van een moeder daadwerkelijk verandert tijdens de zwangerschap. De grijze stof neemt af in gebieden die te maken hebben met sociale cognitie, je brein wordt letterlijk herschikt om beter af te stemmen op je baby. Tegelijkertijd zijn je hormonen in een vrije val, wordt je slaapritme verstoord en staat je hele identiteit op zijn kop.

Dat klinkt misschien overweldigend. Dat ís het ook. En het feit dat dit zo weinig wordt benoemd, maakt het des te verwarrender. Je voelt je anders, maar iedereen om je heen doet alsof het de normaalste zaak van de wereld is.

Wat er verandert, en wat niemand je vertelt

De meeste voorbereidingen op het ouderschap gaan over de baby: voedingsschema's, slaaptraining, luieradviezen. Maar over jóuw transformatie? Stilte. Terwijl er zoveel verandert:

• Je relatie met je partner verschuift fundamenteel
• Vriendschappen voelen ineens anders, sommige vallen weg
• Je carrière, je ambities, je dagritme: alles moet opnieuw worden uitgevonden
• Je lichaam is veranderd en voelt soms niet meer als "van jou"
• Gevoelens van rouw om je oude leven zijn volkomen normaal
• Je identiteit, wie ben ik nog, los van moeder?, wordt opnieuw bevraagd

Als moeder van drie heb ik dit zelf drie keer meegemaakt. En elke keer was het anders. Bij mijn eerste kind was het de schok van de onvrijheid. Bij mijn tweede de ontdekking dat het niet makkelijker werd met ervaring. Bij mijn derde de confrontatie met mijn eigen grenzen. Die persoonlijke ervaring helpt mij om moeders in mijn praktijk écht te begrijpen, niet vanuit een leerboek, maar vanuit herkenning.

Het mag er zijn

Het allerbelangrijkste wat ik moeders wil meegeven: al die gevoelens mogen er zijn. Het is niet ondankbaar om te rouwen om je vrijheid. Het is niet zwak om je overweldigd te voelen. En het betekent absoluut niet dat je een slechte moeder bent als je soms denkt: "Was dit het juiste besluit?"

Het is elke keer weer bevrijdend om te zien hoe moeders ontdekken dat ze niet de enige zijn die dit voelen. Het normaliseren van deze overgang is de eerste stap naar meer rust en zelfcompassie. Lees ook mijn artikelen over schuldgevoel als moeder en overwhelm in het ouderschap.

Veelgestelde vragen over matrescence

Hoe lang duurt matrescence?
Er is geen vast eindpunt. De meest intense fase duurt meestal één tot drie jaar, maar de identiteitsverandering kan jaren doorgaan. Elke nieuw kind, elke nieuwe levensfase kan het opnieuw activeren.

Is het normaal om te rouwen om mijn oude leven?
Ja, volkomen. Je hebt een leven achtergelaten, je vrijheid, je spontaniteit, soms je carrière. Het rouwen daarom staat niet haaks op het houden van je kind. Beide gevoelens mogen naast elkaar bestaan.

Wanneer is het verstandig om hulp te zoeken?
Als het gevoel van overwhelm niet meer overgaat, als je merkt dat je niet meer geniet, of als je merkt dat je jezelf kwijtraakt in de rol van moeder. In het Bergpad voor Moeders werken we met ACT aan het herontdekken van wie je bent, naast moeder.